MOTORUN TANIMI VE ÇALIŞMA PRENSİPLERİ

 

Yakıttan elde ettiği ısı enerjisini mekanik enerjiye çeviren makinalara motor denir.

Yakıtlarına göre motorlar,

Dizel-Benzin-LPG’ li olmak üzere 3 e ayrılırlar.

Benzinli motorun yakıtı benzin;

Dizel motorun yakıtı Mazot (motorin);

LPG'li motorun yakıtı ise LPG’ dir.

Silindir diziliş şekillerine göre motorlar

Sıra tipi, v tipi, yıldız tipi, boksör tipi şeklindedir.

Soğutma sistemine göre motorlar

Sıvı soğutmalı ve hava soğutmalı diye ikiye ayrılır.

Yanma sistemine göre, yakıtın yandığı yere göre motorlar

İçten yanmalı ve dıştan yanmalı diye ikiye ayrılır.

Araçlardaki motorlar içten yanmalı motorlardır. İçten yanmalı motorlar, mazot, benzin ya da motorin yakarlar.

Dıştan yanmalı motorlu eskiden kullanılan buharlı lokomotifler, gemi motorlarıdır.

Motorlar, çalışma zamanlarına göre,

İki zamanlı ve dört zamanlı motorlar diye ikiye ayrılır.

4 zamanlı motorlarda 4 zaman, sırası ile şöyledir: Emme, sıkıştırma, ateşleme (iş), eksoz.

2 zamanlı motorlarda zaman oluşumu Emme-Sıkıştırma, Ateşleme(iş)-Eksoz şeklindedir

 

Benzinli motorlarda ateşleme, sıkıştırılmış benzin-hava karışımının buji ile ateşlenmesi ile olur.

Dizel motorlarda yanma sıkıştırılmış havanın üzerine enjektörden yakıt püskürtülmesiyle sağlanır. Enjektörlerden püskürtülerek ateşleme yapılan motorlarda yakıt olarak motorin (mazot)kullanılır.

Katalitik konvertör kullanılan araçlarda yakıt olarak, kurşunsuz benzin kullanılır.

 

Bir motorun bazı parçaları şunlardır: marş motoru, piston, segman, piston kolu, silindir kapağı, emme manifoldu, eksoz manifoldu, silindir bloğu, silindir gömleği, karter, külbütör, emme supapı, eksoz supapı, supap iteceği, krank mili, kam mili, volan dişlisi, eksantrik dişlisidir.

 

Dizel motorda ise bunların dışında, mazot pompası (enjeksiyon pompası) ve enjektör de bulunur.

Benzinli motorlarda, üsttekilerin dışında karbüratör, benzin pompası, buji, distribütör, endüksiyon bobini vardır.

 

ATEŞLEME SİSTEMİ

Ateşleme sistemi, sıkıştırılmış benzin-hava karışımının buji ile ateşlenmesini (yakılmasını) sağlayan sistemdir. Ateşleme sistemi benzinli, lpg li motorlarda vardır.

Benzinli motorun ateşleme siteminin bazı önemli parçaları şunlardır:

Akü: 6V, 12V 24V şeklinde bulunurlar araçlarda genellikle 12V luk aküler vardır

Kontak anahtarı: Ateşleme devresini açıp kapayan anahtardır. Motor çalışmazken kontak anahtarı, ateşleme durumunda açık unutulursa platin ya da bobin yanabilir.

Endüksiyon bobini: Akümülatörün voltajını 15.000-25.000 Volta çıkaran parçadır.

Distribütör: Distribütör, endüksiyon bobininden gelen yüksek voltajı bujilere tevzi makarasıyla dağıtmanın yanı sıra, platin ve meksefe (kondansatör) yardımıyla yüksek voltajın düzgün oluşumunu sağlamakta görevlidir.Distribütörün içinde 3 adet parça vardır bunlar

-Tevzi Makarası

-Platin takımı

-Kondansatör

Buji: Kıvılcımın oluşumunu sağlayarak sıkışmış benzin hava karışımını ateşler

Aracın belirli bir km'sinden sonra bazı parçaları değişmelidir. Bunlardan biri platin ve bujidir. Ateşleme sisteminde buji ayarı, platin ayarı ve avans ayarı yapılır.

Platin meme yapmış ise meksefe (kondansatör) yanabilir. Platin meme yaparsa zımparayla temizlenir.

Motorun çalışması sarsıntılı ise, sebebi buji kablolarından birinin çıkmış olması olabilir.

Benzinli bir motorda normal yanma olmamasının sebeplerinden biri bujilerin normal ateşleme yapmaması, bir diğeri de platin ayarının bozuk olması ayrıca bujilerin kurum bağlanmış olmasıdır.

Bujiler ayarsız ve aşınmış ise motor çekişten düşer.

Buji ayarları yanlış yapılmış bir aracın eksoz dumanı siyahtır.

Motorun eksozundan siyah duman çıkması durumunda karışım oranı da kontrol edilmelidir.

 

YAKIT SİSTEMİ

Motor için gerekli olan benzin hava karışımını sağlamak yakıt sisteminin görevidir.

Benzinli motorun yakıt sisteminin parçalarından bazıları şunlardır:

Yakıt deposu: Yakıtın güvenli olarak bulunduğu yerdir.

Yakıt pompası: Yakıt deposundan yakıtı çekerek karbüratöre pompalar

Yakıt göstergesi: Depodaki yakıtın miktarını gösterir

Karbüratör: Emme manifoldu üzerindedir ve sadece benzinli motorlarda bulunur. Benzin-Hava karışımını 1/15 oranında ayarlar.  Burada 1 birim benzin 15 birim havadır. Jikle devresinin görevi, soğuk havalarda motorun çabuk çalışmasını sağlamaktır. Jikle devresi karbüratörde bulunur. Jikle kelebeği, karbüratörün hava giriş deliği önünde bulunur.

Hava filtresi: Karbüratöre giren havayı süzmek ve sessiz emiş sağlamaktır. Hava filtresinin tıkanmasını önlemek için basınçlı hava ile içten dışa doğru temizlemeliyiz. Öte yandan, hava filtresi tıkalı olan motor zengin karışımla çalışır. Filtre yine de temizlenmeden motor hala çalıştırılırsa motor boğulur.

Emme manifoldu: Karbüratörde hazırlanan karışımın silindire silindirlere geçişini sağlar

Eksoz manifoldu: Silindir içindeki yanmış gazlar eksoz manifoldu ile dışarı atılır. Eğer aracın eksozundan fazla ses çıkıyorsa susturucu patlak olabilir.

 

Dizel motorun yakıt sisteminin parçalarından bazıları şunlardır: yakıt deposu, besleme pompası, mazot filtresi, enjeksiyon pompası, enjektör, ısıtma kızdırma bujileri, yakıt göstergesi.

Ek Bilgiler

—Supap ayarı, en önemli motor ayarlarından biridir. Soğuk ve sıcak ayar olarak ikiye ayrılır.

—Bir aracı kış şartlarına hazırlarken en önemli noktalardan biri hava filtresini kışlık pozisyona almak ve otomatik jikle kışlık pozisyonuna çevirmektir.

—Araçta yakıt ikmali yapılırken motor stop edilir.

—Motoru çalıştırdıktan sonra ayağımızı gaz pedalına basmasan motorun kendi kendine çalıştığı devre rölanti devri denir.

—Yakıt sisteminde rölanti ayarı yapılır.

—Yakıtın içinde toz-su-pislik vs. varsa motor tekleyerek çalışır.

—Boğulmuş bir motoru çalıştırmak için gaz pedalına sonuna kadar basılarak marş yapılır.

—Motor ısınıca stop ediyorsa karbüratöre de bakılmalıdır.

—Enjeksiyonlu yakıt sistemine sahip araçlarda karbüratör yoktur. Bu görevi yapan enjeksiyon pompası vardır.

—Enjeksiyonlu yakıt sistemine sahip araçlarda oksijen sondası (oksijen sensörü) bulunur.

—Enjeksiyonlu yakıt sisteminin amacı yakıt tasarrufu sağlamaktır

Araç kulanırken yakıt tasarrufu için ;

—Hava filtresi temizlenmeli,

—Karbüratör ayarları yapılmalı,

—Jikle devresi açık unutulmamalıdır

—Rölanti yüksek olmamalıdır,

—Eskimiş bujiler temizlenmeli,

—Lastik hava basınçları normal olmalıdır,

—Fren ayarlarının sıkı olmaması,

—Uygun viteste gidilmesi,

—Debriyaj kaçırması olmamalıdır,

—Saatte 90/100 km hızın geçilmemesi gerekmektedir.

Aracın fazla yakıt yaktığını anlamak için eksozuna bakılır. Eğer eksoz gazının rengi siyahsa fazla yakıt yakıyor olabilir.

 

YAĞLAMA SİSTEMİ

Motorda yağlama sisteminin bazı görevleri:

Sürtünmeyi azaltmak,

Aşınmayı önlemek,

Soğutmaya yardımcı olmak,

Parçaların yüzeylerinin soğumasına yardımcı olmak

Motorun hareketli parçaları arasında oluşan pislikleri temizlemektir

Silindir ve segmanlar arası boşluğu doldurup sızdırmazlığı sağlamak,

Yağlama sisteminin parçaları:

Karter: Motor bloğunun altını kapatmak ve motor yağına depoluk etmek görevidir

Yağ pompası: Yağı karterden alarak sisteme basınçlı bir şekilde gönderilmesini sağlar

Yağ Filtresi: Yağı süzerek temizler

Yağ basınç göstergesi: Gösterge panelinde sistemdeki basıncı kontrol etmek için kullanılan parçadır

Seviye çubuğu: Ölçümü yapılan yağın miktarının tespiti için kullanılır.

Araçta motor yağı kontrol edilirken; Araç düz bir zemine alınır motor çalışıyorsa kontak anahtarı kapatılarak motorun durdurulması sağlanır ve 4-5 dakika beklenir. Yağ seviyesi yağ çubuğuyla ölçülür ve yağın seviyesi yağ çubuğunun iki çizgisi arasında olmalıdır. Yağ seviyesi normalin çok altında iken motor çalıştırılırsa motor ısınır ve yanar.

Motor yağı değiştirilirken motor sıcak olmalıdır. Soğuksa 4-5 çalıştırılarak ısınması sağlanır

Motorlarda genellikle 20-50 W numara motor yağı kullanılır. Motorun yağı karterin altındaki tapa açılarak boşaltılır. Yeni motoryağı; supap muhafaza kapağı üzerindeki kapaktan doldurulur.

Motor yağı ve yağ filtresi belli km'lerde mutlaka değiştirilmelidir.

Motorda yağ basıncı yoksa,

yağ yok,

filtre tıkalı,

yağ pompası arızalı,

ya da yağ müşürü arızalıdır diyebiliriz

Motorun yağ eksiltmesinin sebeplerinden bazıları:

Karter contasnın yırtılması,

Sekman ya da silindirlerin aşınması,

Karterin delik olması,

Tapadan yağ sızdırmasıdır.

Yağ yakan motorun eksozundan mavi duman çıkar.

Marşa basılıp motor çalıştırıldığında yağ lambasının sönmesi gerekir.

Motor çalıştığı sürece yağlamanın olup olmadığı motor yağ göstergesinden takip edilebilir.

Motor çalışırken yağ göstergesinde anormallik görülürse motor hemen durdurulur.

 

SOĞUTMA SİSTEMİ

Yanma sonucu oluşan ısıyı yüzeyden uzaklaştırmak için kullanılan bir sistemdir.

Hava ve sıvı ile soğutmalı olmak üzere 2 çeşittir.

Sıvı ile soğutma sisteminin bazı parçaları:

Radyatör: Radyatör, soğutma suyuna depoluk eder

Vantilatör:Radyatördeki suyu soğutur

Devirdaim pompası: Vantilatör kayışından hareket alır. Radyatördeki soğuk suyu su kanallarına yollar.

Termostat: Silindir kapağı su çıkışındadır. Motorun sıcaklığını çalışma sıcaklığında sabit tutar.

Hararet (ısı) müşürü: Motorun ısısını algılayarak hararet göstergesine veri yolar

Hararet (ısı) gösterici: Motorun sıcaklığını gösterir

İlave su kabı: Radyatör haricinde sıvının depo edildiği yerdir.

Fan motoru: Radyatördeki suyu soğutan bir elektrik motorudur

Hava soğutmalı motoru, su soğutmalı motordan ayıran bir diğer özellik hava soğutmalı motorda radyatör ve su pompasının olmamasıdır.

Vantilatör kayışı, V şeklindedir. Kayış gerginliği 1-1,5 cm civarında olmalıdır. Vantilatör kayışı hareketini krank mili kasnağından alır ve vantilatör kayışı devirdaim pompası ve alternatörü (şarj dinamosunu) çalıştırır. Vantilatör kayışı koparsa motor hararet yapar.

Soğutma sisteminde su azalıyorsa

—Silindir kapak contası arızalı veya radyatör delik,

—Radyatör kapağı bozuk,

—Radyatör hortum ve kelepçeleri arızalı veya delik,

—Kalorifer hortumları delik veya

—Termostat arızalı olabilir.

Motorun hararet yapmasının nedenleri

—>Radyatör peteklerinin tıkanması,

—>Radyatörde suyun azalması,

—>Vantilatör kayışının gevşek veya kopuk olması,

—>Termostatın arızalı olması,

—>Motor yağının azalması,

—>Motor soğutma suyu kanallarının tıkalı olması,

—>Uygun vites ve hızda gidilmemesi,

—>Otomatik fanın arızalı olmasıdır

Ek Bilgiler

Radyatöre konacak suyun seviyesi peteklerin üzerinde olmalıdır.

Çok sıcak motora ılık ve kiraçsiz su konur.

Radyatöre konacak suyun içilecek temizlikte ve temiz su olması gerekir.

Donmayı önlemek için radyatöre antifriz ilave edilir.

Termostatı sökülmüş motor, gereğinden soğuk çalışır aşınmalar artar ve verim düşer.

Motorun çok sıcak çalıştırılması motoru çekişten düşürür.

Motor çok sıcakken radyatöre soğuk su konursa silindir kapağı ve blok çatlayabilir.

Çok sıcak bir motorda radyatör kapağı ıslak bir bezle tutulup hafifçe gevşetilir ve buhar tamamen atılınca radyatör kapağı açılır.

Araçta ısı (hararet) göstergesi çalışmıyorsa ısı müşiri arızalı olabilir.

Motor, çalıştıktan sonra çalışma sıcaklığına gelmiyorsa kalorifer hortumlarında kaçak olabilir.

Motor ısısının aniden yükselmesinin sebebi kayış kopması olabilir.

 

MARŞ SİSTEMİ

Marş sistemi motora ilk hareketi verir.

Parçaları:

— Akü,

— Kontak anahtarı,

— Marş motoru,

— Volan dişlisidir.

Marşa basıldığında marş motorunun dişlisi(pinyon dişli) volanın üzerindeki dişlilerle kavraşır ve volanı döndürür. Volan da krankı döndürerek, motora gerekli ilk hareketi verir.

Marş durumunda marş motoru hiç dönmüyorsa:

— Akü bitik,

— Akü kutup başları gevşek,

— Akü kutup başları oksitli,

— Marş otomatiği arızalı,

— Marş motoru sargıları arızalı ya da sigortası atık olabilir.

Ek Bilgiler

Motor çalışırken marş yapılırsa volan dişlisi, marş motoru ve marş dişlisi zarar görür.

Marşa basıldığında marş motoru dönmez, korna da çalmaz ise sorun aküde kutup başlarında olabilir.

Akü başka bir aküyle takviye yapılacaksa her iki akünün (+) kutup başları (+) kutup başlarıyla, (-) kutup başları ise (-) kutup başlarıyla birleştirilir. Her iki akünün de voltajı aynı olmalıdır.

Dijital göstergeli araçlarda akü takviyesi yapılmaz.

Marşa basma süresi 10-15 saniyedir. Fazla basılırsa akü biter.

Marş yapıldığında tık diye bir ses gelip, marş motoru çalışmıyorsa akü kutup başları gevşek olabilir.

Vantilatör kayışı hareketini volan kasnağından alır ve pervaneyi, devir daim pompasını, şarj dinamosunu çalıştırır. Kayış koparsa vantilatör pervanesi, devir daim pompası ve şarj dinamosu hareket etmez.

 

 

 

ŞARJ SİSTEMİ

Şarj sistemi, motor çalışmaya başladığı andan itibaren aracın elektrik ihtiyacını karşılar ve aküyü şarj eder.

Şarj sisteminin parçaları:

Alternatör: Krank mili kasnağından vantilatör kayışı ile aldığı mekanik enerjiyi elektrik enerjisine çevirir. Bazı araçlarda alternatör değil, şarj dinamosu bulunur.

Konjektör (regülatör): Alternatörün ürettiği elektriğin volt ve akımını ayarlar. Aracın devri arttıkça alternatörden çıkan akım ve voltajı ayarlar, tesisata ve aküye gönderir.

Şarj lambası: şarj sisteminin çalışmadığını ikaz eder. Yani alternatör, konjektör vs. arızasını belirtir.

Vantilatör kayışı.

Ek Bilgiler

Akü, motor çalışmazken ışık ve özel elektrikli alıcıları besler.

Vantilatör kayışı çok sıkı ise alternatör yatakları bozulabilir.

Vantilatör kayışının koptuğu "ilk olarak" şarj ikaz lambasından anlaşılır.

Motor çalışırken ayağımızı gaz pedalından çekince far ışıkları zayıflıyorsa akü zayıflamış anlamına gelir.

Motor çalıştığı halde şarj ikaz lambası yanıyorsa vantilatör kayışı gevşek olabilir ya da alternatör kablo bağlantıları gevşek veya alternatör kömürü aşınmış olabilir.

Konjektör ayarı bozuksa akünün su kaybı çok olur.

Araçta ampuller sık sık patlıyorsa veya akü su kaybı fazlaysa veya konjektör arızalı olabilir.

Marşa basılıp motor çalıştığında şarj ikaz lambası sönmelidir.

Aracın durdurulup kontağın hemen kapatılması gereken hallerden bazıları:

— Şarj ikaz lambasının yanması.

— Motordan ani bir sarsıntı ya da ses gelmesi.

—Yağ lambasının yanmasıdır.

 

GÜÇ AKTARMA ORGANLARI

Motordan alınan gücün tekerleklere kadar iletilmesini sağlayan sistemdir.

Güç aktarma organları sırasıyla:

Kavrama (debriyaj):Motorla vites kutusu arasındaki irtibatı keserek vites değiştirme olanağı sağlayan aktarma organıdır.

Vites kutusu: Aracın ileri ve geri hareketini sağlayan, yol ve yük durumuna tork ve hız değişimini sağlayan sistem elemanıdır.

Şaft: Vites kutusundan aldığı hareki değişikliğe uğratmadan direk olarak diferansiyele aktaran parçadır.

Diferansiyel: Gücü arttırmak için kendine gelen hareketi 90 derece çevirerek akslar yardımıyla tekerleklere iletmek, virajlarda içteki tekerleği az, dıştakini fazla döndürerek kolay ve rahat viraj almayı temin etmektir.

Akslar: Diferansiyelin hareketini değişikliğe uğratmadan tekerleklere iletirler.

Tekerlekler: Yol ile temas halinde olan ve elde edilen gücün harekete çevrildiği son kısımdır.

Ek Bilgiler

Araç hareket halindeyken ayağımız debriyaj pedalı üzerinde devamlı durursa debriyaj balatası aşınır.

Debriyaj balatası yağlanırsa debriyaj kaçırır.

Debriyaj teli koparsa araç vitese geçmez.

Vites değiştirirken debriyaj pedalına basılır.

Aktarma organlarında yağ olarak, dişli yağı kullanılır.

Vites değiştirirken ses geliyorsa, debriyaja tam basılmamıştır.

Ani ve sert duruş kalkış yapmak debriyaj balatasını sıyırabilir.

Vites kutusu bakımı yapılırken yağa ve yağ kaçağına dikkat edilir.

Aracın ilk çalışması esnasında bir miktar gaz verildikten sonra debriyaj pedalına sonuna kadar basmanın faydası vardır.

Araç geri vitese takılmak istendiğinde takılmıyorsa, debriyaj pedalından ayak çekilip yeniden basılır.

 

LASTİKLER

 

Lastiklerin yeri, her altı ayda bir ya da her 10.000 km'de yer değiştirilerek aşınmalar denklenmelidir.

Lastiklerdeki ağırlık dengesinin bozukluğu olan; balans oluşursa araçta titreşim oluşur. Bu titreşimler en çok direksiyon simidinde hissedilir.

Lastik değiştirilirken kriko takılınca el freni çekili olmalıdır.

Lastiklere normalden fazla hava basılırsa lastikler sürekli olarak ortadan aşınırlar ve araç titrer. Aracın lastikleri araca binileceği zaman kontrol edilir.

Lastiklere normalden aza hava basılırsa lastiğin yerle sürtünen yüzeyi çok olacağından yakıt sarfiyatı artar. Direksiyonu döndermek zorlaşır.

Karlı havalarda zincir; çekici tekerlerin ikisine de takılır.

Isınmadan dolayı lastik hava basıncı artmışsa hiçbir şey yapılamaz.

Lastiklerin üzerindeki rakamlar lastik ebatlarını belirtir.

Bir tekere tubeles, diğer tekere şamyelli lastik takılırsa araç bir tarafa çeker.

Bijonların temizliği kuru bezle yapılır.

 

FRENLER

Fren sistemi hareket halindeki aracı yavaşlatmak, en kısa mesafede durdurmak ve duran aracı yerinde sabitlemekle görevlidir.

Fren sisteminin bazı parçaları şunlardır:

—Fren pedalı

—Merkez pompası

—Fren boruları

—Tekerlek silindirleri

—Fren diski

—Fren balatası

—Kampanalar

—Fren ayar sistemleri

Araç üzerinde 3 tip fren bulunur:

—Motor freni (kompresyon freni)

—Ayak freni

—El freni

Araçta el freni duran aracı sabitlemek için kullanılır. El freni teli kopmuş ise el freni tutmaz. El freni çekili durumda unutulup yola devam edilirse kampanalar ısınır ve fren tutmaz.

Ayak freni 3 tiptir:

—Hidrolik fren

—Havalı fren

—Karma fren

Havalı frene sahip bir araçta üsttekilere ilaveten hava tüpü ve kompresör bulunur.

ABS sisteminin avantajları, aracın direksiyon hakimiyetini kolaylaştırmak, frenleme esnasında araca yol kararlılığı sağlamak ve fren mesafesini kısaltmasıdır.

Ek Bilgiler

—Fren yapılmasına rağmen aracın hızı azalmıyorsa, fren hidroliği yok veya azalmış hatta fren ayarları gevşek olabilir. Fren sisteminde kaçak olabilir.

—Soğuk havalarda el freni çekil durumda bırakılırsa fren balataları donarak yapışabilir.

—Fren sisteminde hidrolik azalmışsa hidrolik yağı ile takviye edilir.

—Ayak frenine basıldığında ön ve arka tekerlekler birlikte durur.

—Araç çalışıyor fakat hareket ettirilemiyorsa el freni çekik olabilir.

—Aracın kampanaları aşırı ısınmışsa fren ayarları bozuk olabilir.

—Ön lastiklerin biri yeni biri eskiyse frenlerken araç bir tarafa çeker.

—Westinhouse (hidrovak) tipi frenli bir arabada hareket halinde iken motor stop ettirilirse asla fren tutmaz.

—Hava frenli araçta hava basınç göstergesi basınç göstermiyorsa araç olduğu yerden kaldırılamaz.

—Hava frenli aracı hareket ettirmeden önce motor çalıştırılıp hava tankının dolması için beklenir. Hava tankının doluluğu hava basınç göstergesinden gözlenir.

 

ÖN DÜZEN SİSTEMİ

Ön düzen sistemi, aracın dönüşünü ve seyir halinde kontrolünü sağlar.

Direksiyon simidi

Direksiyon kutusu

Direksiyon mili

Rot ve rot başları bu sistemin parçalarıdır.

Direksiyon kutusu yağı kontrol edilmelidir.

Araçta çekme, gezme vs. varsa servise gidilmelidir.

Kamber/ Kaster/ King-pim/ rot ve direksiyon kutusu ayarları gibi ayarları vardır.

Ayarsızlık ve dişlilerin aşınması, direksiyon boşluğu artırır.

Ön düzen ayarları bozuksa ön lastikler içten ve dıştan aşınır.

Direksiyon zor dönüyorsa lastik hava basıncı normalden azdır.

 

SÜSPANSİYON SİSTEMİ

Süspansiyon sistemi, yol yüzeyinden gelen darbeleri üzerine alarak aracın rahat ve emniyetli bir şekilde kullanılmasını sağlar

Süspansiyon sistemi, araç tekerlerinin aracın şasi ve gövdesiyle birleştirildiği sistemdir. Yaylar (helezon yay), yaprak yaylar (makaslar) ve amortisörlerden oluşur.

Helezon yaylar otomobil türü araçlarda, makaslar ise genellikle ağır hizmet araçlarında kullanılır.

Yaylar, yoldan gelen darbe titreşimleri üzerine alır. Yayların salınımını amortisör kontrol eder.

 

BAKIMLAR

Günlük bakımda motorun yağına, suyuna, fren hidroliğine, yakıtına, lastik hava basınçlarına, ışık ve ikaz sistemlerine bakılır.

Haftalık bakımda vantilatör kayışı gerginliği, akü bakımı yapılır.

Akü bakımı yaparken akü dış yüzeylerinin ve kutup başlarındaki oksitlerin sodalı su ve sıcak su ile temizlenmesine, plakaların 1 cm üzerine kadar saf su ilave edilmesine, eleman kapak deliklerinin açık tutulmasına, kışın akü donmasın diye akü tam şarj ettirilir, dijital göstergeli araçta asla akü takviyesi yapılmaz.

Akü kendiliğinden boşanıyorsa akünün üst kısmında pislik birikmiştir.

Kısa devreden dolayı yangın olursa akü kutup başları çıkarılır.

Akü 2 kutup başı arasında her iki kutup başına değen bir madeni parça konsa akü kısa devre olup patlar.

Yağlı tip hava filtresinin bakımı yapılırken sökülen parçalar gaz yağı ile temizlenir.

Yeni bir araçta 0-2000 km arası ilk kullanım süresine rodaj denir. Rodaj süresi çalışan parçaların birbiriyle alışma süresidir. Rodaj süresince aşırı sürat yapılmaz, ani duruş kalkış yapılmaz, motor tam güç konumunda çalıştırılmaz, uzun süre sabit hızda gidilmez.Aracın rodaj süresi bitiminde yapılan bakıma servis bakımı denir.

 

DİZEL MOTORA AİT BAZI BİLGİLER

Dizel motorlarda silindire sadece hava doldurulur ve yanma sıkıştırılmış havanın üzerine enjektörden yakıt püskürtülmesiyle sağlanır.

Soğuk havalarda dizel motoru kolay çalıştırabilmek için kızdırma bujileri kullanılır.

Dizel motorların yakıt sisteminde günlük yapılacak işlerden biri mazot-su ayırıcısı veya filtre ya da yakıt deposundan yakıt sisteminin suyunun alınmasıdır.

Dizel motorlarda yanma enjektörden yakıt püskürtmekle olur. Enjektörler kendilerine enjeksiyon pompasından gelen mazotu silindirlerdeki sıkıştırılmış havanın içine püskürterek yanmayı sağlarlar.

Enjeksiyon pompası, besleme pompası ile depodan gelen yakıtı basınçlı olarak enjektörlere yollar